Topstories

(advertentie)

Elke wietplant heeft een unieke geur, zelfs als ze van dezelfde soort zijn. Ervaren kwekers zullen dat beamen, maar hoe komt het? Nieuw wetenschappelijk onderzoek brengt dat voor het eerst in kaart, en die wetenschap is meteen ook veelbelovend voor breeders, want de studie levert ook concrete genetische markers op waarmee gericht op geur en smaak geselecteerd kan worden. 

Thuiskwekers zullen het vast herkennen: je kweekt planten van dezelfde soort, en toch ruikt de ene batch net anders dan de andere. Terpenen zijn de vluchtige oliën die zorgen voor die unieke geur en smaak van je wiet, en onderzoekers wisten ook al dat ze samenhangen met cannabinoïden. Maar hoe cannabis die enorme variatie aan terpenen precies produceert? Dat bleef tot nu toe onduidelijk.

41 terpeensynthase-genen, 227 terpenen

Een team van Chinese onderzoekers bracht het complete arsenaal aan terpeensynthase-genen van cannabis in kaart, en publiceerden de resultaten afgelopen maand in Acta Pharmaceutica Sinica B. Ze vonden er 41, verdeeld over vijf genfamilies. Ze maten daarnaast 227 verschillende vluchtige terpenen — 88 monoterpenen en 139 sesquiterpenen — bij zes cultivars (= zes specifieke specifieke planten), op verschillende momenten en in verschillende plantendelen.

Belangrijk detail: de terpeensamenstelling verschilt niet alleen per cultivar, maar zelfs per plantdeel en ook per groeifase. Een top produceert dus een ander mengsel aan terpenen dan een blad, en een jonge wietplant ruikt ook anders dan een plant die klaar is voor de oogst. Dat verklaart voor een deel waarom ‘dezelfde’ soort nooit helemaal hetzelfde ruikt.

Schematisch overzicht van de hele studie: van monsters van zes cultivars en verschillende groeifasen, via het in kaart brengen van 227 terpenen en 41 complete terpeensynthase-genen, tot functionele validatie in het lab en de uiteindelijke kaart van alle terpeenproducten die deze genen kunnen maken.

 

Terpenen en cannabinoïden delen dezelfde ‘leiding’

Misschien wel de meest praktische ontdekking: terpeenaanmaak en cannabinoïden-aanmaak blijken via dezelfde metabole routes te lopen, de zogeheten MEP- en MVA-paden. De onderzoekers vonden een netwerk van bijna 3.500 genen, dat gecoördineerd meebeweegt met de terpeenproductie. De geur en de werkzame stoffen groeien dus voor een groot deel via dezelfde ‘leiding’ naar boven.

Voor kwekers is dat relevant: ingrepen die de terpeenproductie stimuleren, raken vrijwel altijd ook de cannabinoïdenproductie. Wil je daar actief mee experimenteren, dan vind je concrete aanknopingspunten in onze tips om wiet te kweken met meer terpenen.

Veelbelovend voor breeders en nieuwe wietsoorten

De onderzoekers karakteriseerden ook zes voorheen onbekende terpeensynthases, door ze tot expressie te brengen in gemanipuleerde E. coli-bacteriën. Dat soort functioneel onderzoek legt de basis voor ‘marker-assisted selection’. Breeders kunnen daarmee al in een zaailing zien welke geurrichting een plant op zal gaan, in plaats van te moeten wachten tot de oogst. Dat sluit aan op hoe selectie op fenotype, genotype en chemotype nu al werkt, maar dan met veel scherpere genetische zekerheid.

Voor de thuiskweker verandert er op korte termijn nog niets — dit is fundamenteel onderzoek, geen kweekmethode. Maar de kans is wel groot dat er in de komende jaren cultivars verschijnen die bewust op een specifiek terpeenprofiel zijn geselecteerd, dankzij precies dit soort genetische kaarten.

Afbeelding: hoe de terpeensamenstelling verschilt tussen zes cannabiscultivars en tussen plantdelen (F: top [F], schutblad [B], blad [L]) en groeifasen. 33 terpenen kwamen bij alle zes cultivars voor, 60 waren uniek voor één cultivar — goed te zien in de Venn-diagrammen (D) en de clusteranalyse (E/F).

 

Dus: waarom ruikt jouw wietplant net even anders?

De studie verklaart vooral het genetische deel van het verhaal: zelfs bij dezelfde wietsoort activeren planten hun terpeensynthase-genen net iets anders, afhankelijk van cultivar, plantdeel en groeifase. Omgevingsfactoren zoals licht, temperatuur en voeding spelen daarnaast ook altijd nog een rol. Dat viel buiten deze studie, maar blijft voor de kweekpraktijk minstens zo belangrijk.

Het komt erop neer dat de geur van je wiet nooit toevallig ontstaat. Elke afzonderlijke wietplant zet haar eigen mix van 41 mogelijke terpeensynthases in, gestuurd door genetica én de omstandigheden in je kweektent. Reden genoeg om die volgende interpene-sessie met iets meer waardering te doen.

Openingsbeeld: Shutterstock – Illustraties: Acta Pharmaceutica Sinica B (CC BY-NC-ND 4.0)