Topstories

(advertentie)

Dabben is letterlijk en figuurlijk hot, en BHO, rosin, wax en rosin-pennen vinden gretig aftrek. Je zou bijna vergeten dat er een directe methode bestaat die net zo puur is: verdampen. Dan inhaleer je namelijk exact dezelfde hars, maar dan rechtstreeks en zonder oplosmiddelen, afgezien van de hete lucht zelf dan.

Verdampen en dabben lijken verder uit elkaar te liggen dan ze in feite doen. Bij allebei inhaleer je verdampte hars: het kleverige goedje vol cannabinoïden en terpenen in de trichomen van je wiet. Het verschil zit in de weg ernaartoe. Voor een dab moet eerst een concentraat gemaakt worden; bij verdampen gaat de hars rechtstreeks van de wiet naar je longen.

Verdampen is net zo puur als dabben

Bij een dab verhit je een concentraat tot hoge temperaturen tot het verdampt, en die damp inhaleer je. Bij het verdampen van wiet gebeurt precies hetzelfde, alleen bij minder hete temperaturen en zonder de extra stap waarin je eerst (en vaak met gevaarlijke oplosmiddelen) een concentraat maakt. Hete lucht onttrekt de hars direct uit de wiet — zonder oplosmiddel, zonder extractieproces. Of ja, hete lucht en verdampen zijn eigenlijk oplosmiddel en extractie in één.

Een goede convectieverdamper stuwt hete lucht dóór het plantmateriaal heen, in plaats van eronder of erop te branden. Bij de juiste temperatuur — meestal tussen de 180 en 220 °C — laten cannabinoïden en terpenen los als wasem, terwijl de rest van het plantmateriaal grotendeels intact blijft. Geen vlam, geen verbranding, geen as.

Eerlijkheid gebied trouwens wel te zeggen dat de damp van een dab geconcentreerder en sterker is dan die van een verdamper. Voor doorgewinterde dabbers is dat juist het punt — hoe heftiger, hoe beter. Maar voor de meeste andere cannabisliefhebbers is zelfs een babydab al snel te sterk, met stevige hoestbuien als gevolg.

Geen tussenstappen of oplosmiddelen nodig

Om bij BHO uit te komen, wordt butaan (gas dus) eerst door de wiet gepompt om de hars op te lossen. Voor rosin pers je verhitte toppen of hasj tot de olie eruit loopt. Allebei vereisen apparatuur, tijd en oefening voordat je überhaupt iets kunt dabben. Bij BHO moet het oplosmiddel naderhand ook nog op de juiste manier verwijderd worden in een vacuumoven, en bij rosin blijft er veel hars in de wiet achter.

Verdampen slaat al die stappen over. Je stopt gedroogde, fijngemalen wiet in de kamer van je verdamper en binnen een paar seconden inhaleer je dezelfde hars — alleen rechtstreeks uit de plant, zonder oplosmiddel en zonder extra apparatuur zoals een pers of een wasstation en een vacuumoven.

Uit chemische vergelijkingen blijkt dat rosin doorgaans meer terpenen behoudt dan BHO, simpelweg omdat het minder lang wordt blootgesteld aan hitte en vacuüm. Toch verlies je bij élke extractiestap iets — hoe zorgvuldig het proces ook is. Verdampen heeft die stap domweg niet nodig.

Wat onderzoek zegt over efficiëntie en zuiverheid

Recent onderzoek (2022, Cannabis and Cannabinoid Research) zette een hardnekkige mythe recht: het kookpunt van THC ligt niet rond de 157 °C, maar THC kookt pas boven de 400 °C. Bij 180 °C verdampt THC dus niet doordat het kookt, maar geleidelijk — en terpenen gaan daarbij als eerste, ruim vóórdat THC significant begint te verdampen.

Dat verklaart meteen waarom de rest van de plant intact blijft. De damp van een convectieverdamper bestaat bijna volledig uit cannabinoïden en terpenen, terwijl verbrande rook tientallen extra stoffen bevat — waaronder acht polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s) die bij verdampen vrijwel afwezig blijven.

Maar hoe zuiver de damp bij dabben én verdampen ook is, de opbrengst verschilt sterk per onderzoek en toestel. Een studie uit 2019 (Forensic Science International) vond bij dabben een hoge THC-recovery van 75,5 procent. Bij verdampers ligt dat cijfer flink uiteen: een Zwitserse studie uit 2016 mat tussen de 54,6 en 82,7 procent, afhankelijk van het toestel. Je hebt dus wel een goede convectie verdamper nodig om met dabben te concurreren.

Roken presteerde in beide gevallen het minst: onderzoek uit 2015 vond daar slechts 28 tot 46 procent. Onderzoeker Jeffrey Raber vond daarin bij dabben trouwens maar zo’n 40 procent THC-recovery — de efficiëntie hangt vooral af van temperatuur en apparaat, niet van de methode op zich. Een matige verdamper kan dus makkelijk slechter presteren dan een zorgvuldig gedabde concentraat, en andersom.

Bij dabben ligt de temperatuur zelf ook anders. Een titaniumnagel wordt vaak verhit tot rond de 370 °C, ruim boven het punt waarop terpenen afbreken tot minder wenselijke stoffen. Steeds meer dabbers kiezen daarom bewust voor ‘low-temp dabs’, rond de 200 °C — toevallig ongeveer de temperatuur waarop een convectieverdamper al jaren werkt.

Niet elke manier van ‘verdampen’ is overigens gelijk. Onderzoek naar e-sigaretten met verdunde BHO liet een schamele opbrengst zien van slechts 5 tot 24 procent van de aanwezige THC. Het apparaat maakt dus net zoveel verschil als de methode — een goede convectieverdamper is geen vape-pen met wietolie.

De steam chalice, oudste natuurlijke verdamper

Een steam chalice is een traditioneel Jamaicaans verdamp-toestel. Gemaakt van een kokosnoot of kalebas gevuld met water, met een stuk bamboe als mondstuk. Gloeiende kooltjes verwarmen de wiet van boven, en de stoom (damp) borrelt eerst door het water voordat je hem inhaleert. Voor de volle 100% puur is het dus niet helemaal, want de kooltjes zorgen voor enige verbranding — maar de chalice geldt wel als een van de eerste vaporizers ter wereld.

De traditie gaat terug op de Afrikaanse diaspora in Jamaica. De chalice zoals we hem nu kennen hoort bij de Rastafaribeweging, die in de jaren ’30 van de vorige eeuw ontstond — al kwam cannabis zelf, en het woord ‘ganja’, al zo’n eeuw eerder naar het eiland via Indiase contractarbeiders.

Wil je ‘m zelf bouwen? Onze DHZ-gids voor je eigen steam chalice legt de bouw uit met een kokosnoot, bamboe en klei. Jamaicanen verdampen er vaak ook andere kruiden bij: munt, rozemarijn en tijm voor de luchtwegen, citroengras als pijnstiller, citrusschil om de longen te reinigen, en lavendel voor een kalmerend effect.

Diezelfde Jamaicanen maken hun wiet vaak eerst licht vochtig voordat die de chalice ingaat. Droog plantmateriaal verdampt makkelijker mee met de hars, terwijl vochtige bloemen dat beter tegenhouden — zo blijft er relatief meer hars en minder groen plantmateriaal in de damp over. Let op: te nat werkt averechts.

Tips voor een intense, pure damp

Met een goede convectie verdamper zoals De Verdamper, Volcano of Herborizer wordt verdampen net zo smakelijk als dabben. Wil je nog een stap intenser? Maak eerst wat kief. Dat lukt eenvoudig met een pollenshaker, of nat met ijs en water zoals bij de Gumby hasj methode. Voor een dab moet zo’n extract bijna 100 procent zuiver zijn — voor een verdamper hoeft dat niet.

Kief verdamp je het best apart, of gemengd door je fijngemalen toppen heen — zo brandt het niet meteen weg voordat de rest is opgewarmd. We schreven eerder al over kief dampen in plaats van dabben, met dezelfde logica maar dan nog wat puurder.

Dit werkt alleen met een goede convectieverdamper. Bovengenoemde toestellen als De Verdamper of de Herborizer verwarmen met een constante luchtstroom in plaats van een heet oppervlak, en geven je volledige controle over de temperatuur. Daarmee bepaal je zelf hoe puur en hoe sterk je damp wordt.

Concentratenmoe

Niet iedereen is overigens nog laaiend enthousiast over de dab-hype. Cannabisjournalist T. Kid schreef in een veelgelezen Vice-essay al in 2014(!) dat dabben weliswaar effectief is, maar in de praktijk vaak onpraktisch: dure en breekbare apparatuur, plakkerige olie die lastig te bewaren is, en een ‘my way or the highway’-mentaliteit onder toegewijde dabbers. Steeds meer liefhebbers kiezen daarom weer voor eenvoudigere methodes.

Concentraten blijven in Nederland waarschijnlijk nog wel even hot en populair, en dat is prima — BHO en rosin hebben hun eigen kwaliteiten. Maar als je serieus geïnteresseerd bent in pure damp zonder gedoe, dan is een goede convectieverdamper misschien wel de eenvoudigste route ernaartoe. Hete lucht als oplosmiddel én extractiemethode tegelijk, geen gloeiend hete dabnagel en duur concentraat, maar gewoon rechtstreeks heerlijke damp uit je wiet.