Topstories

(advertentie)

De Tsjechische Republiek hoort tot de meest vooruitstrevende landen van Europa als het om drugsbeleid gaat. Maar de vooruitgang die Tsjechië de afgelopen dertig jaar boekte, staat onder druk van de nieuwe rechtse regering van populist en miljardair Andrej Babis. Die heeft om te beginnen de progressieve drugscoördinator Pavel Bém de laan uitgestuurd.

Nieuwe wind onder rechts-populistisch bewind

Sinds 1 januari van dit jaar mogen volwassen Tsjechen maximaal drie wietplanten voor eigen consumptie kweken, maximaal honderd gram cannabis in huis hebben en 25 gram op straat. De eerder geplande cannabiswinkels kwamen er niet, maar toch: de wetswijziging is historisch. En hij kwam net op tijd.

Drie weken eerder, in december 2025, trad de rechts-populistische Andrej Babis voor de tweede keer aan als premier van Tsjechië. De vrees van activisten dat het progressieve drugsbeleid onder druk zou komen te staan van zijn regering, bleek vorige maand terecht.

Nieuwe premier dumpt drugscoördinator Pavel Bém

Nieuwswebsite Novinky.cz  meldde op 19 mei dat coördinator drugsbeleid Pavel Bém opstapt. Zijn taken worden per 1 juli overgenomen door ene Dita Protopopová, hoofd geestelijke gezondheid bij het ministerie van volksgezondheid. Zij krijgt een nieuwe functie waarin ‘geestelijke gezondheid en drugsbeleid coördinatie worden gecombineerd’.

Pavel Bém is niet zomaar iemand. Psychiater gespecialiseerd in preventie en behandeling van drugsmisbruik, voormalig parlementslid, voormalig burgemeester van Praag en lid van de prestigieuze Global Commission on Drug Policy. Een internationaal gerespecteerd zwaargewicht, die weet waar hij over praat.

‘Repressie werkt niet, regulering wel’

Nog geen maand geleden sprak Bém in het Europees Parlement bij de vaste commissie volksgezondheid, over drugsbeleid in Europa. Hij begon zijn bijdrage zo:

‘Er bestaan heel wat misvattingen, misverstanden en dreigende mythes over drugs, drugsgebruik en de gevolgen daarvan. Ik wil beginnen met het benadrukken van het duidelijke wetenschappelijke bewijs: de strijd tegen drugs aangaan met puur repressieve maatregelen heeft nooit gewerkt, maar regulering wel.’

Activisten vrezen afbraak Tsjechische ‘voorbeeldmodel’

Kijk, dat is duidelijke taal. Pavel Bém was pas sinds januari van dit jaar in functie als coördinator drugsbeleid. Op zijn website Drogriporter  luidt activist Péter Sárosi de noodklok. De Tsjechische regering ‘is naar verluidt bezig met het ontmantelen van het internationaal gerespecteerde evidence-based drugsbeleid model’, schrijft Sárosi.

Wat nu in Tsjechië gebeurt heeft invloed tot ver buiten de landsgrenzen, betoogt Sárosi: ‘Jarenlang gold het Tsjechische drugsbeleid internationaal als voorbeeld van pragmatisch bestuur, gebaseerd op wetenschap, mensenrechten en volksgezondheid. (…) Veel experts en activisten vrezen nu dat het loslaten van dit model een bredere internationale trend zal versterken richting een gepolitiseerde, moralistische en bestraffende aanpak van drugs en verslaving.”

Machtige vijanden van de plant

Ook Bém’s voorganger, Jindrich Voboril, uitte zware kritiek. ‘Ik doe dit al zestien jaar en ik weet dat deze stap de agenda zal dwarsbomen’, zei hij tegen Novinky.cz.

Voboril denkt dat er druk van de farmaceutische industrie achter het besluit zit, maar ook van delen van de politie en het openbaar ministerie, die tegen de gedeeltelijke legalisering van de thuisteelt van cannabis zijn.

[openingsbeeld: Shutterstock]