Topstories

(advertentie)

Voor mijn verjaardag had ik van mijn zoon Simon twee kaartjes gekregen voor The Skatalites in Tilburg. 62 jaar na hun oprichting zijn alle bandleden op eentje na overleden, maar dat maakt niet uit: The Skatalites zijn onsterfelijk!

Leren spelen bij de nonnen

Toen The Skatalites in 1964 voor het eerst onder die naam optraden, kenden de bandleden elkaar al jaren. Vier van de negen muzikanten zaten samen op de Alpha Boys School in Kingston, Jamaica. Die school, in 1880 opgericht door katholieke nonnen, is een legendarisch instituut in de geschiedenis van de Jamaicaanse muziek.

De school staat om twee dingen bekend: strenge discipline en uitmuntend muzikaal onderwijs. Veel van de beste muzikanten die het eiland heeft voortgebracht leren er hun instrument bespelen. De originele bezetting van The Skatalites bestaat uit het puikje van de Jamaicaanse studiomuzikanten en zangeres Doreen Shaffer, de enige die nog in leven is.

Ska is een Jamaicaanse mengelmoes

Ska is de snelle voorloper van reggae en ontstond eind jaren vijftig. Muzikanten zochten een eigen Jamaicaanse stijl en vermengden Caraïbische mento (calypso), Amerikaanse jazz, blues en R&B en de percussie van de rasta’s. Over de herkomst en de “uitvinder” van het woord ska bestaan verschillende theorieën, zoals dat hoort bij grote kunst.

The Skatalites hebben het genre ska niet letterlijk uitgevonden. Maar in hun korte eerste leven, van 1964 tot en met 1965, zetten ze wel voor altijd de standaard. Voor die tijd hebben de bandleden al platen opgenomen met Bob Marley, Prince Buster en andere grootheden. Dat ze daar geen credit voor krijgen is een belangrijke reden om The Skatalites op te richten.

 

Collie Bud – het eerste nummer over wiet (1964)

De groep brengt in 1964 een van de eerste nummers over wiet uit de Jamaicaanse muziekgeschiedenis uit op single: Collie Bud, letterlijk: wiettop. Een instrumentaal nummer, zoals het overgrote deel van hun muziek.

De geniale trombonist en componist Don Drummond schrijft meer dan 200 nummers, voordat hij begin 1965 zijn vriendin vermoordt. Deze tragedie luidt het einde in van de eerste versie van de The Skatalites.

Een jaar of tien later spelen ze voor het eerst weer samen, zij het zonder Drummond, die in 1969 in een psychiatrische inrichting onder nooit opgehelderde omstandigheden is gestorven. De plaat die de band in deze periode opneemt, The Legendary Skatalites, verschijnt in 1976 en is even klassiek geworden als hun ska anthems uit de jaren zestig.

Hogeschool voor ska en reggae

Er verschijnt ook een dub versie van dit album, Herb Dub = Collie Dub, geproduceerd door King Tubby, de koning van de dub. Perfecte muziek om stoned bij te worden en zijn. Oorspronkelijk verschijnen er niet meer dan 200 exemplaren van dit meesterwerk. Gelukkig komt er in 2002 een CD release, getiteld The legendary Skatalites in Dub.

Vanaf de jaren zeventig verhuizen veel oorspronkelijke bandleden naar de VS. The Skatalites touren er als support act voor Bunny Wailer en nemen een aantal albums op met nieuw materiaal. De oprichters worden met de tijd vervangen door nieuwkomers. De groep wordt een soort Alpha Boys School in het klein; een hogeschool voor ska en reggae muzikanten.

De onsterfelijke Skatalites

Zo zijn The Skatalites feitelijk onsterfelijk geworden. Van Hong Kong tot Tilburg, op grote festivals en in kleine zaaltjes spelen ze hun onverwoestbare klassiekers: Guns of Navarone, El Pussy Ska, Rockfort Rock, Latin Goes Ska én Collie Bud. In 1995 fotografeer ik ze op Lowlands, in 2022 op het roemruchte Reggae Sundance festival.

Het enige nog levende originele groepslid, Doreen Shaffer, is over de tachtig en met pensioen. De versie van he Skatalites die ik met mijn zoon in Tilburg zag is een internationaal gezelschap: drie Fransen, twee Jamaicanen en twee Amerikanen. Stuk voor stuk virtuoze muzikanten, die trots in de voetsporen van hun illustere voorgangers treden.

Bassist Val Douglas, achteraan in de zeventig, werd met een rolstoel het podium van 013 opgereden. Hij speelde met alle grote namen uit de reggae: Bob Marley, Lee Perry, Toots & The Maytals, The Congos, Peter Tosh, Dennis Brown… Een levend monument. Toen hij zijn bas om had, zag hij er direct vijftien jaar jonger uit.

Kippenvel

Ska, reggae en zeker dub draaien om twee instrumenten: drums en bas. Dat is de solid foundation die de muziek voortstuwt en onweerstaanbaar maakt. Het was prachtig om te zien en horen hoe Douglas die basis onder elk nummer legde, in perfecte harmonie met zijn veertig jaar jongere landgenoot Yanik Williams achter de drumkit.

Elk concert van The Skatalites begint en eindigt hetzelfde. Toetsenist en bandleider Ken Stewart -sinds 1988 bij de groep- telt af van tien naar één. En dan roept de hele band ‘FREEDOM!’

Ook deze keer kreeg ik er weer kippenvel. Door de muziek en de levende geschiedenis én omdat vrijheid zo belangrijk én kwetsbaar is.

 

Vrijheid – de spijker op zijn kop

Op mijn wc hangt een lijstje met vijf mantra’s voor een goed leven van de Britse komiek Rik Mayall. Hij gaf ze mee aan de studenten van de universiteit van Exeter, toen hij daar een eredoctoraat kreeg.

De vierde mantra gaat over vrijheid: ‘Als je een vol en compleet menselijk leven wil leiden, MOET je vrij zijn. Vrijheid is allesbepalend.’

De spijker op zijn kop. Vrijheid maakt mensen mens. Vrijheid om muziek te maken, te dansen, lief te hebben, te zeggen en schrijven wat je wil en om cannabis te consumeren en te kweken!