(advertentie)
(advertentie)
(advertentie)

Toprot of bud rot is een van de grootste vijanden voor cannabis binnen- en buitenkwekers. Wie de grijze schimmel niet op tijd ontdekt, ziet zijn oogst in korte tijd veranderen in een nutteloze grauwe smurrie. Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Kortom; 6 tips om toprot (aka bud rot, grijze schimmel, botrytis) te voorkomen én te bestrijden.

Bud rot, of in het Nederlands toprot, is een bedreigende schimmel die wietplanten zowel binnen als buiten aantast. Blowers en thuiskwekers kennen het als toprot of bud rot, maar in de tuinbouwwereld staat de gevreesde schimmel bekend als botrytis cinerea en ‘grijze schimmel’.

Voorkomen van bud rot is natuurlijk altijd het allerbeste, want dan gaan er geen toppen aan de schimmel verloren. Maar als je het tijdig herkent, én snel ingrijpt, kan je de schade ervan gelukkig grotendeels voorkomen.

🔬 Wat is toprot of bud rot bij wietplanten? – Toprot wordt veroorzaakt door de schimmel botrytis cinerea, en is een necrotrofe parasiet (die doden hun gastheer, red.) die wiettoppen letterlijk van binnenuit opvreet. Deze gevreesde schimmel gedijt het beste bij een luchtvochtigheid van ongeveer 70%, en temperaturen tussen 17 en 24°C.

Botrytis breekt celwanden af met enzymen en fytotoxinen (plantaardige gifstoffen), waardoor het levende weefsel afsterft. Sporen van botrytis verspreiden zich via wind of water, en kunnen via kleine wondjes je plant binnendringen. Eenmaal binnen (volgens dit onderzoek zijn sporenvan toprot en andere ziekteverwekkers altijd in wietplanten aanwezig) wacht de schimmel op het juiste moment om toe te slaan!

Toprot ontstaat binnenin het midden van wiettoppen.

Foto: Shutterstock

💨 Tip #1: luchtcirculatie en luchtvochtigheid

Buiten is voorkomen van bud rot wat lastiger dan binnen, omdat je de luchtvochtigheid en de temperatuur buiten nu eenmaal niet in de hand hebt. Probeer wietplanten buiten, in ieder geval zo droog mogelijk te houden. Bijvoorbeeld door ze onder een afdak te plaatsen, en op een plaats te zetten met veel wind.

Wanneer het heeft geregend, is het een goed idee om het overtollige regenwater van je toppen af te schudden. Een plekje in de wind waar vocht snel kan verdampen, verkleint het risico op toprot ook. Als je de mogelijkheid hebt om je planten ’s nachts binnen te zetten, is dit een heel goed idee om kou en vocht helemaal te vermijden.

Binnen krijgt botrytis ook veel kans om toppen aan te tasten als de luchtvochtigheid hoger is. Zorg daarom voor voldoende luchtverversing en ventilatie in het bladerdek, met voldoende (zwenk-)ventilators. Wanneer wietplanten erg dichtbegroeid zijn, kun je overwegen om wat blad weg te knippen.

Hierdoor komt er enerzijds wat minder vocht door verdamping in de lucht, en kan de wind er anderzijds ook beter doorheen blazen. Probeer de luchtvochtigheid als het even kan onder de 60% te houden in de bloeifase. Een luchtvochtigheid tussen de 20 tot 45% is nog beter. Hoe droger je de lucht in de bloeifase kunt krijgen hoe beter.

📏 Afstand en ventilatie optimaliseren – Plaats wietplanten voldoende ver uit elkaar, of knip takken weg als je wietplanten te dichtbegroeid zijn. Dit verbetert de luchtcirculatie enorm, en voorkomt plekken met veel vochtige lucht tussen de planten. Gebruik automatisch draaiende (oscillerende) ventilatoren, die de lucht tussen én door de toppen laten circuleren. Richt ze niet rechtstreeks op je planten want dan kunnen ze uitdrogen. Bij buitenkweek: kies een plek met natuurlijke wind en vermijd beschutte hoekjes waar de lucht stil blijft hangen.

Ventilatie tegen toprot

Zorg binnen voor voldoende luchtcirculatie rond wiettoppen, met automatisch draaiende ventilators. Zet wietplanten buiten op een plaats met natuurlijke wind.

De ideale luchtvochtigheid per levensfase:

Levensfase Ideale luchtvochtigheid Waarom?
Stekken (zonder wortels) 70-80% Stekken hebben nog geen wortels en vereisen een hoge luchtvochtigheid om uitdroging te voorkomen.
Zaailingen 65-70% De hogere luchtvochtigheid is niet nodig voor de zaailing zelf, maar voorkomt dat de kleine potjes aarde te snel uitdrogen.
Groeifase 55-70% Een hoge luchtvochtigheid zorgt voor snelle groei en mooie grote bladeren. Planten maken veel nieuw blad aan.
Strekkende fase 55-65% Een iets lagere RV remt overmatige strek en bereidt de plant voor op de bloeifase. Een geleidelijke overgang voorkomt stress.
Bloeifase (vroeg) 40-55% Een lagere luchtvochtigheid voorkomt schimmelvorming tussen de dichter wordende toppen, en bevordert stevigere bloemen. Hoe droger de lucht nu, hoe beter.
Bloeifase (laat/afrijpen) 20-40% Een extra lage RH stimuleert harsproductie als stressreactie, en minimaliseert het risico op toprot bij rijpe, dichte toppen. Hoe droger de lucht nu, hoe beter!
Drogen na oogst 55-60% Niet te snel drogen behoudt terpenen en smaak, maar een te hoge luchtvochtigheid kan schimmels veroorzaken. Bij 55 tot 60% RH kan cannabis rustig in ongeveer 10 dagen drogen.

 

🔍 Tip #2: inspecteer toppen dagelijks

Wanneer wietplanten enigszins toppen hebben ontwikkeld krijgt ook bud rot een kans. Regenachtig weer of een hoge luchtvochtigheid vergroot het risico daarbij. Omdat toprot in het midden van toppen ontstaat, zie je het vaak pas als het te laat is.

Je doet er daarom goed aan om de toppen dagelijks aan een speciale toprot-inspectie te onderwerpen. Helemaal als het koud en regenachtig is en de lucht vol zit met vocht. Kijk bij zo’n inspectie aandachtig naar de bladeren die uit de toppen groeien. Hebben deze een grauwe kleur dan kunnen ze bij de steel al aangetast zijn door toprot.

Trek in dat geval zeker even zachtjes aan zo’n blaadje om te kijken of het nog goed vast zit. Bladeren van een gezonde top zullen namelijk niet zomaar loslaten maar een aangetast blad trek je zonder kracht uit de top. Is dat het geval buig de top dan op die plaats open om te zien hoe het in de top is gesteld, bud rot ontstaat namelijk vanuit het binnenste van de top.

👀 Waarschuwingssignalen van toprot – Let op deze tekenen: verkleuring van suikerblaadjes (bruin of geel), een dunne grijze of witte pluis in de top (het lijkt wit van trichomen maar voelt stoffig aan), zachte of papperige toppen als je er zachtjes in knijpt. Toppen die van binnenuit bruin worden bij de steel, en een lichte muffe of ammoniak-achtige geur. Hoe eerder je het ontdekt, hoe meer je kunt redden!

toprot

Deze top werd door toprot afgesloten van de sapstroom, en is daarna uitgedroogd…

Toprot ontstaat binnenin de top, en zie je vaak pas als je de top open buigt (of als het te laat is). Foto: Shutterstock

🛡️ Tip #3: meeldauw herkennen en bestrijden

Meeldauw is een schimmel die meestal op de bladeren begint en die kan leiden tot toprot. Buitenkwekers krijgen vaker met meeldauw te maken maar ook binnen kun je het aantreffen. En ook voor meeldauw geldt dat je het het beste in een vroeg stadium kan bestrijden.

Binnenkwekers kunnen een hepa-filter op de lucht-inlaat van hun kweekruimte installeren, om de sporen van meeldauw tegen te houden. In het beginstadium kun je de aangetaste bladeren verwijderen of de vlekken wegvegen met een nat vel keukenpapier. Gooi de afgeknipte bladeren en het keukenpapier na één veeg meteen weg, zodat het geen andere bladeren kan aantasten.

Daarna kun je je plant een behandeling geven met water en zuiveringszout (3/4 eetlepel per liter), of water en neem olie (1 eetlepel per liter), of water en waterstofperoxide (één deel waterstofperoxide 3% van de drogist en drie delen water). Let er wel op dat deze mengsels niet op je toppen terechtkomen, bij bloeiende wietplanten.

🔬 Toprot, trichomen of meeldauw? – Toprot is een beetje wittig, en wordt daardoor soms verward met meeldauw, en zelfs met trichomen. Meeldauw vind je doorgaans echter op de bladeren als een wit poeder dat je er vanaf kunt vegen.

Trichomen zijn plakkerig en glanzend en zitten voornamelijk óp de toppen aan de buitenkant. Toprot is pluizig grijs-bruin en zit diep ín de top. Bij twijfel: gebruik een handmicroscoop of vergrootglas of maak een close up met de camera van je telefoon. Je kunt beter voorzichtig zijn dan spijt hebben als het om toprot gaat!

Meeldauw op een wietplant

Meeldauw, trichomen en toprot zijn allemaal wit van kleur, en worden vaak door elkaar gehaald. De witte plekken op het blad op deze foto zijn meeldauw, geen trichomen!

Kleine vlekjes van meeldauw in het beginstadium.

☀️ Tip #4: kweek buiten autoflowers, of verduister

Vooral in het najaar steekt toprot door het slechtere weer de kop op. Om te voorkomen dat wietplanten dan nog volop staan te bloeien (en dus gemakkelijk aan toprot ten prooi vallen), kun je er ook voor kiezen om bewust gebruik te maken van autoflower wietsoorten. Deze zijn al een week of 12 na het ontkiemen klaar. Je kunt ze hierdoor dus midden in de zomer afbloeien, wanneer bud rot nog niet zo’n risico is.

Dagelijks verduisteren zodat wietplanten eerder uitgebloeid zijn, is ook een optie. Je kunt wietplanten ’s avonds binnen in het donker zetten of een verduister-tent maken van lichtdicht plastic folie. Je kunt een wat kleinere wietplant ook inpakken met zulke folie. Haal het folie alleen wel weer van de planten af zodra het donker is, want een ingepakte plant kan ook erg vochtig worden en daardoor juist toprot ontwikkelen.

Verduisteren zorgt voor veel dikkere toppen, en voorkomt toprot doordat wietplanten eerder klaar zijn voor de oogst.

🌱 Kweek schimmelbestendige wietsoorten – Sommige buitenwiet-soorten zijn genetisch beter bestand tegen schimmel en toprot. Deze hebben vaak een lossere topstructuur waardoor lucht beter kan circuleren, of produceren van nature meer schimmelwerende stoffen. Zoek naar strains die specifiek voor buitenkweek zijn ontwikkeld of uit vochtige klimaten komen. Dit scheelt een hoop zorgen tijdens natte periodes!

Frisian Dew

Kies speciale buitenwietsoorten voor buiten, zoals deze Friese Frisian Dew van Dutch Passion.

✂️ Tip #5: geen genade voor toprot-toppen

Wanner je toprot hebt ontdekt dan zit er niets anders op dan de besmette top weg te snoeien. Steriliseer je schaar hierbij bij iedere knip met wat alcohol, om besmetting van andere plandelen via de schaar te voorkomen. Daarna kun je alle afgeknipte takken behandelen met azijn. Met een kwastje smeer je de azijn het gemakkelijkst op de afgeknipte takken en delen van de toppen.

De azijn is zo zuur dat de schimmelsporen het niet overleven, maar de rest van de plant loopt er geen schade door op. Vaak is het echter nog beter om meteen alles te oogsten als je toprot ontdekt. De kans is namelijk groot dat de toprot de rest van je toppen toch aantast, ondanks de azijn-behandeling.

✂️ Snoeien bij toprot: de juiste aanpak – Knip ruim om de aangetaste plek heen tot je gezond groen weefsel ziet. Steriliseer je schaar tussen elke knip met alcohol. Stop het aangetaste materiaal meteen in een plastic zak en sluit deze goed af. Gooi het in de kliko, en niet op de composthoop, want daar blijven de sporen doorleven. Isoleer de aangetaste plant van andere planten om verdere verspreiding te voorkomen.

Toprot

Het doet pijn maar gooi aangetaste wiet meteen weg!

🗑️ Tip #6: oogst (deels) vroeg, let ook op met drogen

Alle toppen waar toprot in zit moet je weggooien, want het roken van de beschimmelde toppen kan zeer schadelijk zijn. Helaas pindakaas maar je hebt niets aan wiet met bud rot!

Om te voorkomen dat je te veel wiet weg moet gooien, moet je je buitenwiet misschien wat eerder oogsten. Dat is jammer, maar altijd nog beter dan toprot en helemaal geen oogst! Je kunt ook proberen om je wiet in delen te oogsten. Hang de meest rijpe toppen dan alvast te drogen, en knip ook wat blad weg zodat de wind beter door de overgebleven toppen kan blazen. Controleer daarna wel veel en vaak, want de toprot komt zo goed als zeker terug.

⚠️ Waarom mag je nooit toprot roken? – Toprot produceert mycotoxinen, en sporen die bij inademing je longen irriteren, allergische reacties opwekken en zelfs schimmelinfecties kunnen veroorzaken. Dit geldt vooral voor mensen met een verzwakt immuunsysteem. Ook gedroogde toprot is gevaarlijk – de sporen blijven leven en zijn met het blote oog niet te zien. Neem geen risico met je gezondheid!

🌬️ Toprot voorkomen bij drogen en curen – Zelfs na de oogst kun je nog toprot krijgen. Droog je wiet daarom bij 18-21°C met 50-55% luchtvochtigheid. Zorg voor indirecte luchtstroom met een ventilator (nooit rechtstreeks op de toppen). Controleer dagelijks op zachte plekken. Bij het curen in potten: open de eerste 1-2 weken dagelijks om overtollig vocht te laten ontsnappen. Een hygrometer in de pot helpt om een te hoge luchtvochtigheid snel inzichtelijk te maken.

Cure pot met vochtigheids meter

Stop een kleine luchtvochtigheidsmeter bij je wiet om het vochtgehalte tijdens het curen in de gaten te houden.

Foto: Shutterstock
Openingsfoto: Shutterstock