(advertentie)
(advertentie)
(advertentie)

Raak een Mimosa plantje aan en hij klapt dicht. Nee, niet de wietsoort Mimosa maar een schuchter plantje uit de tropen. Volgens een beroemde studie leert de Mimosa daarbij wanneer een aanraking onschuldig is en onthoudt hij dat wel bijna een maand. Kunnen planten echt leren en onthouden? We zoeken het uit in deze splinternieuwe CNNBS Reality Check, check it out!

De wietsoort Mimosa is een kruising tussen Clementine en Purple Punch, van Symbiotic Genetics. Zijn naamgenoot is Mimosa pudica, ook wel het kruidje-roer-mij-niet, en heeft heel andere talenten. De plant kan namelijk razendsnel inklappen, als je ook maar één blaadje aanraakt.

Volgens ecologe Monica Gagliano kan de Mimosa plant daarnaast ook bijna een maand lang onthouden welke aanrakingen onschuldig zijn, zodat hij niet voor niets inklapt. Dat klinkt misschien als pseudowetenschap, maar er ligt serieus onderzoek, en serieuze kritiek. Tijd om die twee naast elkaar te leggen.

🔎 CNNBS Reality Check? In deze reeks onderzoeken we wilde claims over planten en leggen ze naast de lat van de wetenschap. Per claim lees je wat er wordt beweerd, waar het vandaan komt, wat onderzoekers vonden en wat het voor jou als kweker betekent. Elke claim krijgt een oordeel: onzin, deels waar of waar. In de eerste twee afleveringen onderzochten we of planten gedachten kunnen lezen, en hoe het zit met het Wood Wide Web.

het wood wide web

Het wood wide web: geven bomen en planten onder de grond extra hulp en voeding aan hun nageslacht?

Mimosa’s die leren van valpartijen

In 2014 publiceerde evolutionair ecologe Monica Gagliano van de University of Western Australia met collega’s een studie in het tijdschrift Oecologia. Ze liet 56 potten met Mimosa pudica planten, herhaaldelijk vanaf 15 centimeter op een schuimrubber matje vallen. Normaal vouwt de plant dan razendsnel zijn blaadjes dicht, om zich te beschermen tegen vraat.

Na vier tot zes valpartijen bleven de blaadjes echter open: de plant leek door te hebben dat de val geen kwaad kon. Bij herhaalde tests na een week, en na 28 dagen reageerden de planten nog steeds niet op nieuwe valpartijen. Het effect was bovendien sterker en bleef langer hangen bij planten die in weinig licht stonden.

🧠 Wat is habituatie? Habituatie is de simpelste vorm van leren: je leert een prikkel negeren die onschadelijk blijkt, zoals het tikken van een klok. Het verschilt van vermoeidheid. Een uitgeputte plant reageert nergens meer op, terwijl een gehabitueerde plant op een andere prikkel gewoon nog reageert.

Mimosa pudica

De Mimosa Pudica klapt zijn blaadjes in als je hem aanraakt. Maar leert en onthoud hij daar ook van? Foto: Shutterstock

Geen bewijs voor erwtengeheugen

In 2021 testten Ella Serpell en Johel Chaves-Campos het mogelijke geheugen van wilde mimosa’s in Costa Rica, zo meldde het Journal of Tropical Ecology. De planten wenden aan zeer lichte aanrakingen, maar niet aan gesimuleerde bladschade. Planten die 15 dagen eerder al waren aangeraakt, wenden daar sneller opnieuw aan. De auteurs noemen dat mogelijk geheugen.

Gaglianos tweede beroemde proef met de bewegende plantjes liep slechter voor haar af. In 2016 meldde haar team in Scientific Reports dat erwtenplantjes in een Y-vormig doolhof leerden dat wind een lichtbron voorspelt, zoals Pavlovs hond een bel koppelde aan voer. Kasey Markel (UC Davis) herhaalde dat in 2020 met meer planten en een geblindeerde analyse, en vond geen bewijs voor dat effect.

Simpele sensorische gewenning?

Ook de mimosa-proef kreeg kritiek. Lincoln Taiz en zeven collega’s schreven in 2019 in Trends in Plant Science dat het schudden van de gewende planten simpele sensorische gewenning niet uitsluit, omdat het heftiger was dan de val. Robert Biegler betoogde in Oecologia dat Gaglianos data juist geen dishabituatie tonen.

Gagliano antwoordde Biegler in dezelfde Oecologia-uitgave. Volgens haar toonde de volle reactie op het schudden dat de plant niet uitgeput was, en bewees het terugkeren van de reactie op de val dat ze die prikkel nog waarnam. Ze ziet de gewenningscriteria als leidraad, niet als vaste checklist.

Gagliano zelf schreef in eLife dat Markels opzet met de erwtenplanten ongeschikt was voor een leerproef, omdat licht in zijn experiment geen betrouwbare prikkel bleek. Markel antwoordde dat dat de mislukte replicatie niet verklaart, al gaf hij toe dat de planten niet altijd naar het laatste licht groeiden.

⚖️ Ons oordeel: deels waar. Mimosa’s passen hun reactie aan na herhaalde, onschuldige prikkels en houden dat een tijd vast, ook in het wild. Of dat echt leren is met een geheugen blijft omstreden, en associatief leren bij erwten is niet bevestigd.

Wat onthoudt jouw wietplant allemaal?

Een wietplant klapt zijn bladeren niet dicht, dus een valtest levert niets nieuws op over zijn geheugen. Maar voor zover wij konden vinden is gewenning bij cannabis ook nooit echt goed onderzocht. Je hoeft je planten dus niet te ’trainen’, afgezien van wat low en high stress training voor een betere oogst misschien.

Wat wel bekend is: planten die vaak worden aangeraakt of wind vangen, groeien vaak korter en krijgen dikkere stengels. Dat verschijnsel heet thigmomorfogenese. Een ventilator die je planten zacht laat bewegen is dus logisch, maar geen bewezen gevolg van training. Zit je toch aan je planten, doe het dan met een doel, zoals tijdens het toppen en snoeien.

Wat een wietplant ook goed bijhoudt, is hoe lang de nacht duurt. Met een lichtschema van 12/12 start de bloei doordat de nachten langer worden. Dat is geen leren of onthouden, maar het lezen van een signaal. De les uit dit Reality Check-artikel is simpel: een Mimosa mag best leren dat jij geen gevaar bent, maar jouw wiet wordt vooral blij van goed licht en voldoende lucht en CO2.

Auto Mimosa Punch

Auto Mimosa Punch van Dutch Passion hoef je niets meer te leren, die moet je gewoon kweken 😉