Energie besparen met een alternatief lichtschema, werkt dat?

KWEKEN 10 november 2026

Op energie besparen met je lichtschema klinkt simpel: laat je lamp gewoon minder uren branden en hou je planten in de groeifase met een korte nachtelijke onderbreking. Je wietplant telt alleen geen uren, hij telt een dagelijkse hoeveelheid licht (DLI). Drie studies naar nachtonderbreking laten zien wat je met zo’n alternatief lichtschema bespaart, en wat het je aan oogst kost. Ook ontdek je waar je wél energie kunt besparen.

Wie energie wil besparen met zijn lichtschema, kijkt meestal naar de groeifase. Je lamp brandt dan 18 uur per dag terwijl je planten nog klein zijn, dus elk uurtje waarin je lamp uit kan voelt als gratis winst. Toch is dat helaas geen echte besparing. We leggen je uit waarom, en welke besparingen wél standhouden.

Je plant rekent in licht, niet in uren

Wat je plant qua groei en ontwikkeling uit een lichtschema haalt, is de totale hoeveelheid licht per dag. Dit noemen we ook wel de Daily Light Integral of afgekort: DLI. Die wordt bepaald door de lichtsterkte én het aantal uren dat het licht schijnt. DLI en stroomverbruik lopen gelijk op. Wie 28 procent minder stroom verbruikt, geeft zijn planten dus ook 28 procent minder licht.

🌱 Wat is DLI? DLI staat voor Daily Light Integral: de hoeveelheid bruikbaar licht (PAR) die je plant in een etmaal ontvangt, in mol per vierkante meter per dag. Je berekent het met PPFD × lichturen × 3600 ÷ 1.000.000. Bij 450 µmol/m²/s kom je met 18 uur licht op zo’n 29 mol, en met 13 uur op 21 mol. Meer uitleg lees je in 13 uur licht in de bloeifase en Meet je DLI, en bespaar op lichtenergie!

Onderaan de streep telt voor wietplanten vooral de DLI, oftewel de totale hoeveelheid licht per dag.

Groeien op 12/5,5-1-5,5

Een wietplant gaat bloeien als de nacht lang genoeg is, vanaf zo’n 10 uur aaneengesloten donker. Onderbreek je die nacht met een lichtpuls, dan telt de plant twee korte nachten en blijft hij vegetatief, ofwel in de groeifase. Dat heet een nachtonderbreking. Meer over groei en bloei lees je in Lichtschema’s voor wietplanten, dit moét je weten.

De rekensom oogt aantrekkelijk. Met 12 uur licht plus 1 uur nachtlicht brandt je lamp slechts 13 uur in plaats van 18 uur per dag, terwijl je wietplanten netjes in de groeifase blijven. Het scheelt je bijna 28 procent lamp-uren! Dat klopt echter alleen als je plant dat licht ook kan missen. Laten we daarom kijken wat de onderzoeken zeggen.

Wat zegt de wetenschap over nachtonderbreking?

Tentstudie: 28 procent minder stroom, 22 procent minder wiet

In 2025 publiceerden Grover en collega’s in het vakblad Plants een proef met 16 stekken van een CBD-rijke cultivar, verdeeld over twee kweektenten. De ene groep planten kreeg 18 uur licht. De andere kreeg 12 uur licht plus 1 uur licht in de nacht, op dezelfde lichtsterkte van ongeveer 450 µmol/m²/s.

Het stroomverbruik in de groeifase daalde met 27,8 procent, en de DLI zakte van 29,4 naar 21,2 mol. Een flinke besparing dus aan stroom. Na de bloei wogen de toppen echter ook 21,6 procent minder: namelijk 1015 gram in plaats van 1295 gram. De planten waren daarbij ook zo’n 19 procent korter, en onder de streep was de besparing zo’n 25 dollar, en de gemiste oogst ruim 2.200 dollar.

De auteurs noemen de methode daarom economisch niet haalbaar. Het was wel een klein onderzoek: acht planten per behandeling, één tent per behandeling, en de oogstgewichten komen van vier planten per groep. Het is dus een sterke aanwijzing, nog geen wetmatigheid.

💡 Rekenvoorbeeld: een LED-lamp van 200 Watt verbruikt in vier weken groei op 18 uur zo’n 101 kWh, en op 13 uur zo’n 73 kWh. Bij €0,30 per kWh bespaar je dus ongeveer €8,40. Leg je het oogstverlies uit de studie op een oogst van 250 gram, dan mis je zo’n 54 gram. Reken je 10 euro per gram wat je ongeveer in een coffeeshop zou moeten betalen, dan is dat een verlies €540, tegenover een besparing van €8,40.

Klimaatkamers: andere uren, een ander resultaat

Onderzoekers van North Carolina State University vergeleken 16 uur dagverlenging met 12 uur licht plus 4 uur nachtlicht. 16/8 dus en 12/4-4-4. Beide schema’s hielden de planten vegetatief in de groeifase. De planten met nachtonderbreking werden wel 15,4 procent korter, maar het totale drooggewicht was vergelijkbaar.

Het grote verschil met de tentstudie was echter dat beide groepen evenveel licht kregen in totaal, namelijk 16 uur licht. Dat sluit dus helemaal aan bij het DLI-verhaal en de bevindingen uit de tentstudie.

Kasproef: vier pulsen van een kwartier

Een preprint (een niet peer-reviewed publicatie) van 30 september 2026 testte nachtonderbreking in een kas in Colombia, met drie cannabissoorten. De ene variant was één uur aaneengesloten nachtlicht, de andere vier pulsen van 15 minuten. Het daglicht leverde 300 tot 800 µmol/m²/s, het nachtlicht met 4 tot 9 µmol/m²/s was niet meer dan een signaal om de plant wakker te krijgen.

Hier bleef een duidelijk opbrengstverlies grotendeels uit. Bij de twee soorten Skysun en Stellita CBD waren de verschillen in bloemgewicht niet significant. Bij Mila daalde het met ongeveer 45 procent. De auteurs verklaren het verschil met de tentstudie met het daglicht: dat leverde de meeste energie, dus de nachtlamp werkte alleen als signaal.

De vier pulsen werkten anders dan het ene uur. De planten bereikten bloeistadia 1 tot 3 weken eerder en bleven tot 26 procent korter. Volgens de auteurs hield die verdeling de plant minder stevig in de groeifase. Let op: dit is een recente preprint die nog niet beoordeeld is door vakgenoten, en de oogstgegevens komen van drie planten per soort en behandeling.

In de cariben is het bijna altijd ongeveer 12/12, en moéten kwekers wel nachtonderbreking gebruiken om hun planten in de groeifase te houden. Foto: Shutterstock

Hoe bespaar je wél energie op je lichtschema?

Houd de groeifase kort. Een groeiweek kost 18 uur lamp per dag, een bloeiweek maar 12. Met meer planten in je tent – een zogeheten Sea Of Green dus – vul je het oppervlak sneller en kun je eerder naar 12/12. Je kunt zaailingen zelfs ook direct op 12/12 zetten, al gaan ze pas bloeien als ze daaraan toe zijn en niet direct twee weken na het omschakelen.

Dim je lamp liever niet te veel / lang in de groeifase. Uit onderzoek naar gedimd licht in de groeifase bleek dat een zuinige start ruim een kwart van de oogst kostte. Slimmer besparen doe je met een efficiëntere LED, extra reflecterende wanden en geen licht op de lege vloer. Die tips vind je in Meer gram per kWh.

Ook de uitersten laten zien dat het totaal aan lichturen telt. Onder 24 uur licht zijn planten eerder klaar met groeien, maar verbruik je in totaal iets meer stroom. Het 6/2-lichtschema verdeelt dezelfde 18 uur over de dag, en bespaart dus niets.

Kweek je autoflowers? Dan speelt nachtonderbreking geen rol, want die bloeien op leeftijd en niet op daglengte. Hun lichtschema is een ander verhaal, met eigen keuzes tussen 18/6, 20/4 en 24/0. Welk schema je daarvan het beste kunt gebruiken, lees je in Wat is het beste lichtschema voor autoflowers?

Besparen kan, maar niet op licht dat je plant nodig heeft

Energie besparen met je lichtschema kan dus alleen als je plant (of kweek) dat licht kan missen. Onder een lamp die het enige licht levert, kost 12 uur plus nachtonderbreking waarschijnlijk opbrengst. In een kas met veel daglicht ziet het er gunstiger uit, omdat je besparing gecompenseerd wordt met daglicht. Reken daarom in DLI en gram per kWh, niet in het aantal lichturen.