Topstories

(advertentie)

Eén van de strenge gedoogregels waaraan een coffeeshop met voldoen is het zogeheten afstandscriterium: cannabiswinkels moeten minimaal 250 meter van een basis- of middelbare school zitten. Ook in Canada hanteren ze op hun volledig gelegaliseerde cannabismarkt zulke eisen. Maar uit een studie blijkt nu dat de nabijheid van een cannabisverkooppunt helemaal niet zorgt voor meer jongeren die ‘aan de wiet gaan’!

Keiharde eis, maar waar is die eigenlijk op gebaseerd?

In Nederland heeft het afstandscriterium in het verleden al geleid tot gedwongen verhuizing of zelfs sluiting van coffeeshops. Ook de openingstijden moeten soms worden aangepast om de tere kinderzieltjes niet te vernielen…

Het is allemaal gebaseerd op angst, of in ieder geval het vermoeden dat zo’n wietwinkel nabij scholen zorgt voor een aanzuigende werking op minderjarigen om ook maar eens aan de joint te gaan lurken. Het punt is alleen: die veronderstelling is nog nooit bewezen!

Ook in Canada, dat inmiddels al acht jaar een gelegaliseerde markt heeft voor recreatieve (en al veel eerder ook medicinale) cannabis, hanteren de provincies graag afstandseisen aan hun dispensaries. De eis ligt tussen de 150 meter in Ontario en 100 meter in Alberta – waar die minimumafstand zelfs geldt voor… ziekenhuizen.

Gegevens van bijna half miljoen scholieren geanalyseerd

Gelukkig besloten kritische onderzoekers in Canada om nu eens uit te vogelen of zo’n dwingende – en dus soms qua gevolgen verregaande – afstandslimiet eigenlijk wel werkt?

Hun studie is onder de titel ‘Cannabis retail accessibility and adolescent use across a maturing market: Evidence from Canada‘ gepubliceerd in het novembernummer van het wetenschappelijke tijdschrift Drug and Alcohol Dependence.

Daarbij gingen de Canadezen voortvarend aan de slag met de gegevens van maar liefst 419.887 leerlingen uit de provincies Alberta, British Columbia, Ontario en Quebec. Gegevens uit enquêtes onder leerlingen werden gekoppeld aan geografische maten voor de toegankelijkheid van cannabisverkooppunten, zoals de afstand tot het dichtstbijzijnde verkooppunt, de dichtheid van verkooppunten en een op afstand gewogen dichtheidsmaatstaf binnen een straal van 2.000 meter (!) van scholen.

Zorgen over cannabis verkooppunten en invloed op jeugd

De reden voor hun onderzoek is eigenlijk die aloude angst dat legalisering en legale verkooppunten in de buurt van de jeugd ervoor zorgen dat jongeren jongvolwassenen gemakkelijkers aan de wiet gaan.

Of zoals deze wetenschappers het stellen: “De snelle uitbreiding van commerciële cannabisverkooppunten na de legalisering in Canada heeft geleid tot zorgen over cannabisgebruik onder jongeren. Deze studie onderzocht of de ruimtelijke toegankelijkheid van cannabisverkooppunten verband hield met cannabisgebruik onder middelbare scholieren.”

Hoe is deze studie opgezet?

Hoe meet je dat dan, is de vraag? Via ‘multilevel logistische regressiemodellen’ werd gekeken naar het verband met ooit gebruikt hebben, gebruik in de afgelopen 12 maanden, gebruik in de afgelopen 30 dagen, en dagelijks of bijna dagelijks gebruik.

Met ‘multilevel ordinale regressie’ werd vervolgens de gebruiksfrequentie onder consumenten geanalyseerd. De modellen werden gecorrigeerd voor variabelen op individueel en schoolniveau, waarbij ook nog eens rekening werd gehouden met clustering op schoolniveau.

Kleine stijging direct na legalisatie, daarna flinke daling

De uitkomst van de studie is helder: het cannabisgebruik neemt in de loop van de tijd af! Het percentage jongeren dat in de afgelopen 12 maanden cannabis had gebruikt, daalde van 22,2% in 2018 naar 10% in 2023.

Het verband tussen de ruimtelijke toegankelijkheid en cannabisgebruik was over het algemeen zwak, inconsistent en vaak statistisch niet significant. Gevoeligheidsanalyses op basis van 264 verschillende modelspecificaties bevestigden het uitblijven van een effect.

Onder jongeren die aangaven cannabis te gebruiken, hing een betere geografische bereikbaarheid in 2018 samen met een hogere gebruiksfrequentie, maar dit verband verdween naarmate het aantal verkooppunten toenam.

“De door jongeren ervaren gemakkelijke toegang tot cannabis bleek sterk samen te hangen met cannabisgebruik, maar vertoonde slechts een bescheiden correlatie met de feitelijke geografische nabijheid van verkooppunten”, schrijft het Canadese onderzoeksteam.

Conclusie

Met andere woorden: de ruimtelijke toegankelijkheid van cannabisverkooppunten – wij zouden hier in Nederland  ‘coffeeshops’ zeggen – was in de beginperiode na de legalisering gerelateerd aan een frequentere consumptie onder jongeren, maar dit verband verzwakte naarmate er meer verkooppunten bij kwamen. Ofwel:

‘Beleid dat zich richt op de nabijheid van wietwinkels heeft mogelijk slechts een beperkt effect in volwassen retailmarkten’

Ook in de VS leidt legale wiet niet tot meer blowende jongeren

En weet je wat het mooie is? Ook in de Verenigde Staten, waar cannabis ook al in de helft van alle vijftig staten legaal is, hebben ze onderzoek gedaan naar de nabijheid van coffeeshops op het blowgedrag van de jeugd.

En ook in de VS blijkt er van zo’n ‘besmettingsgevaar’ (onze term, haha) weinig tot geen sprake. In de staat Minnesota bijvoorbeeld daalde het cannabisgebruik van highschool leerlingen na legalisatie zelfs met 60 procent!

“Regulering en vergunde markten werken”, zegt Paul Armentano, adjunct-directeur van NORML, dan ook overtuigend. “Vergunde verkooppunten controleren de identiteit van klanten en zetten vaak beveiliging in. Dit ontmoedigt de toegang voor jongeren aanzienlijk en draagt ​​tegelijkertijd bij aan de gezondheid en veiligheid van de gemeenschap.”

Eh… kappen dus maar met dat afstandscriterium voor coffeeshops in Nederland. Het is pure bureaucratische rompslomp én vooral anti-cannabis propaganda voor de bühne, zo blijkt… En legaliseren die hele gedoogde mikmak, want ook dat heeft geen aanzuigende werking op de jeugd!