Topstories

(advertentie)

Spectaculair nieuws uit Duitsland, waar in een museumcollectie het oudste bekende fossiel ter wereld van een cannabisblad is ontdekt. Of beter gezegd: herontdekt, want het lag daar al 150 jaar stof te happen. De ontdekking van dit blad van 48 tot 56 miljoen oud betekent dat cannabis wellicht nog veel ouder is dan gedacht: zo’n 30 miljoen jaar zelfs! Bovendien zou de oorsprong van de cannabisplant best eens ergens anders kunnen liggen dan in het Himalaygebergte, waarvan de wetenschap nu nog uitgaat.

Wiet waarschijnlijk nog veel ouder dan 20 miljoen jaar

Tot voor kort werd algemeen aangenomen dat de eerste cannabisplanten op het Tibetaanse plateau in West-China verschenen, met de oudste pollenmonsters die dateren van ongeveer 20 miljoen jaar geleden.

Moleculaire datering van DNA uit moderne cannabisplanten heeft echter aangetoond dat het geslacht Cannabis – waartoe de psychoactieve soorten Cannabis sativa en Cannabis indica behoren – mogelijk al 28 miljoen jaar geleden is ontstaan.

Het nu teruggevonden fossiel van een wietblad is gedateerd op het Vroeg-Eoceen – een periode van ongeveer 56 tot 48 miljoen jaar geleden. En dat betekent dat we de geschiedenis van de wietplant wellicht moeten herschrijven!

Duits wietblaadje van misschien wel 58 miljoen jaar oud

De tijdlijn voor de wietplant is nu namelijk verdubbeld, dankzij de gefossiliseerde afdruk van een cannabisblad in prehistorische modder. Verrassend genoeg werd het exemplaar gevonden in de regio Saksen-Anhalt in Duitsland – heel erg ver weg van Tibet – en wordt de ouderdom geschat op tussen de 56 en 48 miljoen jaar.

“De morfologische overeenkomsten met de bladeren van moderne cannabis zijn opvallend”, vertelt Ludwig Luthardt van het Museum für Naturkunde in Berlijn tegen IFLScience. “Niet alleen de algehele morfologie of de contouren van de bladeren zijn bijna identiek, maar ook het nervenpatroon.”

Dit fossiel (zie foto boven) werd oorspronkelijk beschreven door Paul Friedrich in 1883, maar was tot nu toe niet in detail geanalyseerd. Op basis van de ouderdom van de sedimentlaag waarin de afdruk werd gevonden, konden onderzoekers de leeftijd van de plant betrouwbaar vaststellen.

Gevonden blad is van uitgestorven cannabis-variant

Ondanks de overeenkomsten met moderne cannabis, vertegenwoordigt het fossiel echter een lang uitgestorven verwant van C. sativa en C. indica, die beide het resultaat zijn van uitgebreide kunstmatige selectie door menselijke kwekers.

De oorspronkelijke wilde cannabisplant waaruit deze twee soorten zijn ontstaan, bestaat niet meer en onderzoek suggereert dat de teelt en selectieve veredeling mogelijk teruggaan tot het stenen tijdperk! Of het museumexemplaar de ‘oersoort cannabis’ vertegenwoordigt, is moeilijk te zeggen, aangezien Luthardt verklaart dat het geslacht mogelijk ouder is dan het Eoceen.

“Aangezien de familie Cannabaceae al sinds het Krijt (ongeveer 90 miljoen jaar geleden) bestaat, zouden we nóg oudere vondsten van het geslacht Cannabis kunnen verwachten. Fossiele vindplaatsen zijn echter moeilijk toegankelijk en er is weinig onderzoek gedaan naar de flora van deze periode”, aldus de Duitse wetenschapper.

Zat er ook al THC in de oerwiet?

Het is ook onduidelijk of deze oeroude Cannabis-plant psychoactieve cannabinoïden zoals THC bevatte. In moderne soorten zit deze stof in kleine, haarachtige structuren die trichomen worden genoemd, en deze zijn niet zichtbaar in de gefossiliseerde afdruk.

“We kunnen niet uitsluiten dat deze oorspronkelijk aanwezig waren, maar de epidermisstructuren van de bladeren ontbreken in het fossiel”, verklaart Luthardt.

Begint de geschiedenis van de wietplant wel in de Himalaya?

Het nieuw geanalyseerde fossiel onthult echter dat het geslacht Cannabis waarschijnlijk veel ouder is dan eerdere schattingen suggereerden, en dat het zich mogelijk toch niet op het Tibetaanse Plateau heeft ontwikkeld.

“De oorsprong van Cannabis sativa en Cannabis indica zou in de bergachtige gebieden van de Himalaya liggen, waar open habitats de verspreiding van kruidachtige planten bevorderden”, zegt Luthardt. “Waarschijnlijk was ons exemplaar een andere soort, maar de oorsprong van het geslacht ligt mogelijk toch ergens anders.”

“Wanneer en waar het geslacht Cannabis is ontstaan, is nog steeds onbekend, maar het is zeer waarschijnlijk niet uitsluitend een bergplant, maar had een breder ecologisch aanpassingsspectrum”, concludeert de Duitser tot slot.

LEES OP CNNBS OOK:

Studie • Mens begon al in prehistorie met cannabis!